Kürtçe Atasözleri

Aqlê sıvık barê gırane. - Hafif akıl ağır yüktür.

Behr bı devê kûçka heram nabe. - Deniz itin ağzıyla haram olmaz.

Carna mırov jı yarê diya xwere dıbê yabo. - Gün olur insan anasının dostuna baba der.

Çêlikê mara bê jahr nabın. - Yılanın yavrusu zehirsiz olmaz.

Dara xweziya şin nabe. - Keşkenin ağacı yeşermez.

Ez çı dıbêjım bılûra mı çı dıbêje. - Ben ne diyorum kavalım ne çalıyor.

Ê jınê berde lı paniyê nanêre. - Karıyı boşayan ardından bakmaz.

Fala qereçiya lıhev derdıkeve. - Çingenenin falı birdir, atar tutturur.

Gur dikujin qijak dıxun. - Kurt öldürür karga yer.

Ha kevır lı cer ket ha cer lı kevır ket. - Ha taş testiye değmiş ha testi taşa.

Jı hırçkê du eyar dernayê. - Bir ayıdan iki post çıkmaz.

Keçkê bêbav çiyayê bêav. - Babasız kız susuz dağ gibidir.

Lı kerê mırî dıgere ku nala jêke. - Ölmüş eşek arıyor ki nalını kopara.

Malê axê dıçe canê xulêm dêşe. - Ağanın malı gider uşağın canı yanar.

Navê gur derketiye; rovi dınya xera kır. - Kurdun adı çıkmış; tilki dünyayı
yıktı.

Pısik ne lı male mışk Evdırrehman'e. - Kedi evde olmayınca fare Abdurr

Rûyê reş ne hewci teniyêye. - Kara yüze is gerekmez.

Serê du berana dı beroşkêde nakela. - İki koçun başı bir tencerede kaynamaz.

Şûr kalanê xwe nabıre. - Kılıç kınını kesmez.

Tu cehnemê nebini buhuşt bı te xweş nabe. - Cehennemi görmezsen cennet sana tatlı olmaz.

War ew ware lê bıhar ne ew bıhare. - Yer aynı yer ama bahar aynı bahar değil.

Xwedyê xêra dıbe evdalê ber dêra. - İyilik sahibi kilisenin hizmetçisi olur.

Yek ta nabe du ta tê ranabe. - Bir iplik olmuyor, iki iplik geçmiyor.

Zımanê dırêj darkukê serê xwedyê xwe ye. - Uzun dil sahibinin başına ağaçkakandır

Agır berda kayê xwe da ber bayê. - Samanı ateşe verdi, kendisi kenara çekildi.

Agır xweşe lêari jê çêdıbe. - Ateş iyi de külü olmasa.

Aqlê sıvık barê gırane. - Hafif akıl ağır yüktür.

Aşê dêhna bı xwe dıgere. - Delinin değirmeni kendi kendine çalışır.

Av bı bêjingê nayê cıvandın. - Elekle su toplanmaz.

Ava de seri; çı buhustek çı çar tıli. - Başı aşan su; ha bir karış olmuş, ha dört parmak.

Ba jı tehtê çı dıbe? - Yel kayadan ne götürür.

Ban qul be bınban şıle. - Dam delikse damdibi ıslaktır.

Baran dısekıne ga bı cıl dıke. - Yağmur durunca öküze çul örtüyor.

Behr bı devê kûçka heram nabe. - Deniz itin ağzıyla haram olmaz.

Bela tên serê mêra. - Bela yiğidin başına gelir.

Bext nadım bı text. - Bahtı tahta değişmem.

Bı desta berda bı lınga bıdû gerya. - Elini bıraktı, ayağı ile ardına düştü.

Bı dınyê bışêwır bı aqlê xwe bık. - Dünyaya danış, aklına göre yap.

Bıla avıs be kengi dızê bıla bızê. - Gebe olsun da ne zaman doğurursa doğursun.

Bıla cwangê rokê bım, ne çêleka sed roji bım. - Bir günün boğası olayım, yüz günün ineği olmayayım.

Bıla dılê mı bı dıl be bıla tûrê kırasê mû lı mı be. - Gönlüm hoş olsun da varsın giysim kıldan olsun.

Bıla hespê çê be bıla bê nal be. - İyi at olsun da varsın nalı olmasın.

Bıla rû bêşe zık ne êşe. - Yüz acısın, karın ağrımasın.

Bırindar bı bırina xwe zane. - Yaralı yarasını bilir.

Bı xweziya dest nagihê baqê keziya. - Keşke ile eller saç örgüsü demetine yetişmez.

Carna mırov jı yarê diya xwere dıbê yabo. - Gün olur insan anasının dostuna baba der.

Çavê derigırtiya lı ê derivekıryaye. - Kapısı kapalı olanın gözü kapısı açık olandadır.

Çêlikê mara bê jahr nabın. - Yılanın yavrusu zehirsiz olmaz.

Çıra jı korare def jı kerare bêfêdeye. - Çıranın köre, davulun sağıra yararı yoktur.

Çû dermanê mizê gû lê esıri. - Sidik ilacına gitti kabız oldu.

Dara xweziya şin nabe. - Keşkenin ağacı yeşermez.

Darê jı bıni nebır. - Ağacı kökünden kesme.

Deryê xerata bı bena gırêdayiye. - Marangozun kapısı iple bağlıdır.

Deryê xwe bıgır ciranê xwe sız dernex. - Kapını kapa, komşunu hırsız çıkarma.

Destê xebıti lı ser zıkê têre. - Çalışan el tok karnın üstündedir.

Destkê bıvır ne jı darê be dar nakeve. - Baltanın sapı ağaçtan olmazsa ağaç devrilmez.

Dev dıxwe rû fedi dıke. - Ağız yer yüz utanır.

Dêhn ne dêhnın; ê jı wan bawer dıkın dêhnın. - Deliler deli değil onlara inananlar delidir.

Dê û dotê şerkırın, bêaqıla bawer kırın. - Ana kız kavga ettiler, akılsızlar inandı.

Dıbêjın tu lı rê qede û bele lı rê. - Derler ki sen yola çıkınca kaza bela birlikte yola çıkar.

Dıkana Bekıro; du qalıb sabûn û çar torbe xwê. - Bekir'in dükkanı; iki kalıp sabun, dört torba tuz.

Dılê şıvên bıxwaze kare jı nêri şir derxe. - Çobanın gönlü isterse tekeden süt çıkarır.

Dılê tırsonek sênga gewr nabine. - Korkak yürekli ak göğsü göremez.

Dınya guleke, bêhn bıke û bıde hevalê xwe. - Dünya bir güldür, kokla ve arkadaşına ver.

Dınya lı dınyê; çavê gur lı mihê. - Dünya durdukça kurdun gözü koyundadır.

Dit ezım nedit dızım. - Gördüyse benim, görmediyse hırsızım.

Dûjmınê te gêrıkek be ji disa hesabê xwe bıke. - Düşmanın bir karınca bile olsa önlemini al.

Dûr bi nure. - Uzak ışıklıdır.

Eger xêr bê welatekiwê bıgıhije hemı cihê welât. - Eğer bir ülkeye iyilik gelirse ülkenin her yerine ulaşır.

Erd bırınc be, av rûn be, ku xwedi tunebe zû xelas dıbe. - Yer pirinç olsa, su da yağ, sahibi yoksa tez biter.

Eyarê bênamûsa fırehe. - Namussuzun postu geniştir.

Ez çı dıbêjım bılûra mı çı dıbêje. - Ben ne diyorum kavalım ne çalıyor.

Ez ezım tu tuye. - Ben benim sen sensin.

Ez hêdi dımeşım bela dıghê mı, ez zû dımeşımez dıghêm bela. - Yavaş
yürüyorum bela bana yetişiyor, hızlı yürüyorum ben belaya yetişiyorum.

Ê dızya hıngıv bıke wê mêş pêvedın. - Bal hırsızını arı sokar.

Ê jınê berde lı paniyê nanêre. - Karıyı boşayan ardından bakmaz.

Ê ne dı şerde be şêre. - Kavgada olmayan aslan kesilir.

Ê rabe cihê wi, ê bımre jina wi dımine. - Kalkanın yeri, ölenin karısı kalır.

Êş hat Şam'ê, ecelhati mırın. - Bulaşıcı hastalık Şam'dan geldi, eceli gelenler öldü.

Fala qereçiya lıhev derdıkeve. - Çingenenin falı birdir, atar tutturur.

Feqir çûn xwe dalıqinın ditın ku dewlemend lı ba dıbın. - Fakir kendini asmaya gitti, zenginlerin ipte sallandıklarını gördü.

Galgala ket nav dev û dırana, wê bıgere lı bajar û şarıstana. - Ağız ve dişerin arasına düşen söz, kentleri memleketleri dolaşır.

Giha dıbın kevırde namine. - Taşın altında ot kalmaz.

Gotna rast bı mırov ne xweş tê. - Doğru söz insana hoş gelmez.

Gul ew gul bû baran ji lê hat şıl bû. - Gül gül değildi, yağmur yağdı mahvoldu.

Gur dikujin qijak dıxun. - Kurt öldürür karga yer.

Ha kevır lı cer ket ha cer lı kevır ket. - Ha taş testiye değmiş ha testi taşa.

Hechecikê sılava lı hecêk. - Ey kırlangıç hacca selam söyle.

Hemı çêlek tên dotın, hemi gotın nayên gotın. - Her inek sağılır, her söz söylenmez.

Hem jı dêrê bû hem ji jı mızgeftê. - Hem kiliseden oldu hem de camiden.

Hem serê xwe dışkine hem ji xercê xwe dıde. - Hem başını kırdırıyor, hem de vergisini ödüyor.

Here mıletan, bıgre adetan. - Uluslara git, gelenekler öğren.

Her giha lı ser koka xwe şin tê. - Her ot kendi kökü üzerinde yeşerir.

Her kezizerek sımbêlsorek lı hımbere. - Her sarı örgülünün yanıbaşında bir kaytan bıyıklı vardır.

Her tışt jı zıravi mırov jı stûri dıqete. - Her şey incelikten, insan kabalıktan kopar.

Heta mı xwe naskır mal lı xwe xelas kır. - Kendimi tanıyıncaya kadar malımı bitirdim.

Hevalê bêje "heval heval" mede dû. - "Arkadaş arkadaş" diyen arkadaşın ardından gitme.

Heyfa cıwaniyê piri lı pêye. - Yazık gençliğe, yaşlılık ardından geliyor.

Heywana tu bıgerini wê erzan bıbe. - Gezdirdiğin hayvan ucuz olur.

Hın dıkın hın dıxwun. - Kimi yapar kimi yer.

Hıngıvê debeye dı eyarê kâçıkdaye. - Süzme baldır ama it postu içindedir.

Hûrık hûrık dagır tûrık. - Ufak ufak doldur dağarcığını.

Jı hırçkê du eyar dernayê. - Bir ayıdan iki post çıkmaz.

Jın kelehe mêr gırtiye. - Kadın kaledir erkek tutsaktır.

Jı pıra pır dıçe jı hındıka hındık. - Çoktan çok gider, azdan az.

Jı rovi fenektır tune jı eyarê wi pırtır tune. - Tilkiden kurnaz yoktur, derisinden de çok yoktur.

Jı xelkêre masigıro jı xwere kwêsigıro. - Elaleme balıkçı kendine kaplumbağacı